De AI Act-deadline schuift op, en dat is geen goed nieuws

Uitstel voelt als winst. In programma's is dat zelden zo.

De zwaarste verplichtingen van de EU AI Act, die van de hoog-risicosystemen, zijn opgeschoven. Waar 2 augustus 2026 jarenlang in elke roadmap stond als de harde datum, geldt nu 2 december 2027 voor stand-alone systemen onder Annex III, en 2 augustus 2028 voor AI die in medische producten ingebouwd zit. Het simplificatiepakket dat bekend staat als de AI Omnibus kreeg eind juni de definitieve goedkeuring van de Raad.

Zestien maanden extra. In veel directiekamers werd er opgelucht adem gehaald, en dat begrijp ik. Toch is het net op die momenten dat programma's stilvallen zonder dat iemand het beslist.

Wat er niet is uitgesteld

Eerst dit, want het wordt gemakkelijk over het hoofd gezien. De transparantieverplichtingen gingen wél in op 2 augustus. Dat is precies het stuk waar kleinere bedrijven aan voorbijkijken, omdat het niet het woord hoog-risico draagt en dus minder dringend klinkt.

De categorieën zelf zijn ook niet veranderd. AI voor aanwerving en personeelsselectie, voor kredietbeoordeling, voor toegang tot essentiële diensten en verzekeringen. Een tool die cv's screent of die mee bepaalt wie een lening krijgt, zit daar zo in. Of jouw organisatie eronder valt, is dus geen vraag voor 2027. Dat is een vraag voor deze maand.

Wat er met een programma gebeurt als de deadline wegvalt

In mijn ervaring gaat het dan een van drie kanten uit.

Het programma valt stil. De stuurgroep vergadert nog een keer, daarna niet meer, en over zestien maanden begint iemand opnieuw van nul. Al het denkwerk dat al gebeurd was, zit dan in de hoofden van mensen die intussen ergens anders werken.

Of het loopt door op automatische piloot. De werkgroep komt trouw samen, er wordt gedocumenteerd en afgevinkt, maar niemand kan nog uitleggen waarom. Dat is duurder dan stilvallen, want je betaalt wel en je leert niets.

Of iemand herformuleert het doel los van de regelgeving. Alleen die derde weg is management. De andere twee zijn wat er gebeurt als niemand ingrijpt.

Drie dingen die helpen

1. Maak de inventaris nu, niet in 2027.

Welke AI draait er vandaag in je organisatie, wie heeft ze binnengehaald en waar raakt ze aan mensen? Die oefening kost een paar dagen en ze wordt niet makkelijker door te wachten. Ze wordt wel moeilijker, want er komt elk kwartaal iets bij dat niemand centraal heeft aangemeld.

2. Zet een eigenaar op de tabel, geen werkgroep.

Een verplichting die van iedereen is, is van niemand. Zolang de externe druk er was, verving de datum het eigenaarschap. Nu die datum verschoven is, moet je dat eigenaarschap zelf organiseren, en dat betekent een naam en een mandaat.

3. Vervang de deadline door een eigen mijlpaal.

Een programma zonder deadline is een programma zonder stuurgroep. Kies dus zelf een datum waarop je klaar wil zijn, en leg uit waarom die datum er is. Niet omdat Europa het vraagt, wel omdat je wil weten wat er in je eigen huis draait.

De voorsprong die verdampt

Er is nog een kant aan dit verhaal, en die krijgt weinig aandacht. Wie het huiswerk wél gedaan had, ziet zijn voorsprong grotendeels verdampen, want de concurrent krijgt evenveel tijd erbij. Dat voelt oneerlijk, en op korte termijn is het dat ook.

Alleen was compliance nooit het echte doel. Wie nu weet welke AI er draait, wie ervoor tekent en welke documentatie er ligt, heeft iets wat losstaat van Brussel: overzicht. Dat blijft nuttig ook als de datum nog een keer opschuift.

Wat doe jij met die zestien maanden?