Opstappen is je duurste argument

Op 9 september nam Jacob Coxon, een zevenentwintigjarige Britse AI-onderzoeker, ontslag bij Anthropic en maakte dat publiek. Hij werkte daar aan het trainen van modellen, en daarvoor deed hij hetzelfde bij OpenAI. In zijn verklaring zegt hij dat geen van beide bedrijven verantwoord handelt en dat de sector gokt met ons leven. Zijn zorg gaat vooral over systemen die hun eigen opvolgers ontwerpen en trainen met weinig menselijk toezicht. Hij verlaat de sector.

Of hij daarin gelijk heeft weet ik niet, en dit stuk gaat daar ook niet over. Het zijn zijn inschattingen, niet de mijne en zeker geen vaststaande feiten. Ik gebruik zelf dagelijks dat soort gereedschap en ik ben niet van plan er een doemverhaal over te schrijven.

Wat me wel bezighoudt is wat hij gedáán heeft, want dat mechanisme herken ik. Hij zat binnen, hij kon niet veranderen wat hij zag, en toen praten niet meer hielp bleef er één instrument over: vertrekken en er iets bij zeggen.

Het instrument dat je één keer hebt

Dat is de duurste escalatie die bestaat. Voor een werknemer kost ze een job. Voor een zelfstandige interim manager kost ze de opdracht, de openstaande factuur, meestal de referentie en vaak ook de volgende opdracht die via diezelfde weg zou komen. Ik ken niemand die dat luchtig doet.

Precies daarom weegt ze, en precies daarom is het geen instrument dat je vroeg bovenhaalt. Wie bij het eerste ongemak richting de deur loopt, heeft geen principe maar een reflex, en zo wordt het ook gelezen.

Tegelijk geldt het omgekeerde even hard. Wie de deur nooit als een reële optie ziet, heeft geen positie om vanuit te spreken. Een opdrachtgever voelt dat sneller dan je denkt. Je bezwaar weegt maar iets als er een prijs aan verbonden kan zijn.

Wat eraan vooraf hoort te gaan

De interessante vraag is dus niet of je ooit opstapt, maar wat je gedaan moet hebben voor je op dat punt staat. Bij mij komt dat neer op drie dingen, en ze zijn alle drie saai.

(a) Een bezwaar dat op papier staat in plaats van in de gang gezegd is. Een mail met een datum erop is nog geen escalatie, het is een spoor. (b) Een escalatie naar de stuurgroep met een concreet alternatief erbij, want een bezwaar zonder voorstel wordt behandeld als een mening. (c) Een aantekening in het verslag die er over zes maanden nog staat, ook als er dan niets mee gedaan is.

Wie die drie stappen gezet heeft en nog altijd niet gehoord wordt, staat op een heel ander punt dan iemand die één slecht overleg achter de rug heeft. Voor jezelf trouwens ook. Je weet dan dat het niet aan de vorm lag.

Hoe je vertrekt bepaalt of je bezwaar blijft

Het tweede dat me opviel in dat verhaal is de toon. Coxon zet zijn voormalige werkgever niet weg als de kwaadste van de klas. Hij zegt dat de zorgen daar oprecht zijn en dat het probleem groter is dan één bedrijf. Dat is waarschijnlijk waarom er naar hem geluisterd wordt.

Wie vertrekt met een aanklacht wordt een verhaal van één dag. Wie vertrekt met een argument dat de ander ook nog ruimte laat, wordt geciteerd. Voor een interim manager die een opdracht neerlegt is dat exact hetzelfde onderscheid: de manier waarop je buitengaat bepaalt of je bezwaar blijft bestaan nadat jij weg bent.

Dat is geen tactiek, of toch niet alleen. Als je het probleem echt belangrijk vindt, dan wil je dat het blijft liggen bij de mensen die achterblijven. En een deur die dichtklapt is de zekerste manier om ervoor te zorgen dat iedereen het nadien over de deur heeft in plaats van over het probleem.

Zelf heb ik het al gedaan. Een paar keer overwogen ook, en achteraf gezien was ik op die momenten nog niet klaar met stap (a). Dat is misschien het nuttigste wat ik erover kan zeggen.